SAI SÓT Y KHOA: NGUYÊN NHÂN (VÀ GIẢI PHÁP)

(Xem bài trước: Sai sót Y tế: phần nổi của tảng băng)
Thành thật: bắt đầu viết bài này thật là khó, không phải vì không biết nguyên nhân ở đâu (ai cũng biết), mà vì nhìn ở đâu cũng thấy lỗi. Trong phạm vi một bài ngắn, tôi sẽ không phân tích kiểu như 4P(people, policy, procedure, plant/technology) hay 6M(man, method, machine, material, measurement, mother nature), mà chỉ nêu những vấn đề nổi cộm. Thử một ngày bạn vào bệnh viện, không làm gì khác, chỉ đứng quan sát những gì đang diễn ra, cộng thêm một chút suy nghĩ về hệ thống (system thinking), tôi chắc các bạn sẽ tự hỏi: tại sao hệ thống như thế này mà không xảy ra tai biến nhỉ? 

"SAI SÓT Y TẾ" CHỈ LÀ PHẦN NỔI CỦA TẢNG BĂNG

Ai cũng công nhận: Năm 2013 là một năm đáng buồn cho ngành Y tế vì những tai biến được phơi bày trên mặt báo (chưa kể đến những vụ việc liên quan đến cách hành xử và cách quản lý). Tuy nhiên, đối với bản thân tôi, một người làm việc hàng ngày với những qui trình hiện tại trong bệnh viện, nhìn thấy những gì đang xảy ra, thật sự chỉ là phần nổi của tảng băng.

TÔN TRỌNG QUYỀN RIÊNG TƯ CỦA BỆNH NHÂN - MỘT PHẦN Y ĐỨC

- Các bạn sinh viên gặp một trường hợp bệnh "hay", chia sẻ với các bạn khác.
- Các bác sĩ trao đổi với đồng nghiệp về bệnh nhân của mình ở nơi công cộng, thậm chí nhiều khi thấy hay quá còn post lên facebook, lưu trong điện thoại...
- Bạn làm trong bệnh viện, bắt gặp một người hàng xóm tới bệnh viện... và vô tình thuật lại cho một người khác biết...
các bạn đang vi phạm đạo đức nghề nghiệp, còn ở Mỹ, đó là vi phạm pháp luật. 

NẾU Y TẾ CÓ 4000 TỶ...

Táo y tế chắc sẽ cuống quít cả lên nếu nhận được 4000 tỷ, nhưng hi vọng là táo ấy đừng dùng để xây bệnh viện như trong chương trình gặp nhau cuối năm. Ừa, các bạn sẽ bảo là xây bệnh viện chứ, nếu bệnh viện ở trong thành phố nhiều thì xây bệnh viện ở các vùng sâu vùng xa. Cứ cho là các bạn có lý đi, gần đây mới nhận thông tin chuẩn bị duyệt 10 dự án bệnh viện ở Hà Nội. Hả? Để giảm tải? 

Các bạn đừng vội hỏi, nếu không xây bệnh viện thì làm sao giảm quá tải?

Các bạn nên hỏi: có phải quá tải là do thiếu bệnh viện không?

BÍ KÍP Ở ĐÂU?

Không cần nói về cái câu châm ngôn về vũ khí "tàn bạo" nhất bạn có thể thay đổi thế giới, vì ai cũng tin như vậy. Nhưng không biết người ta có LÀM như vậy không. Nhiều người nói "không có thời gian", "không có tiền", "không có chỗ xài", "không có điều kiện"... Nhưng đó là chuyện của ngày xưa rồi. Bây giờ mà nếu bạn không muốn học, thì chỉ có 1 nguyên nhân: bạn không muốn học. 

Trong rất nhiều khoá học trên mạng mà tôi đã và đang theo đuổi, thì Coursera là nơi tôi thấy thích nhất. 

Nguyên nhân: 

ĐỪNG ĐI LẠC TRONG BỆNH VIỆN

Bạn đã từng đi lạc trong bệnh viện chưa? Tôi có rồi, ngay chính bệnh viện tôi đang làm việc, một bệnh viện không phải là lớn. Đi lạc chỉ 1 lần, loay hoay tìm đường một vài lần, và rất nhiều lần bệnh nhân hỏi mà không biết đường trả lời. Bệnh viện ở Việt Nam tưởng là lớn vậy, nhưng chẳng thấm vào đâu so với bệnh viện ở các nước khác, so cả về mức độ lớn và sự phức tạp. Bệnh nhân lạ nước lạ cái bước vào bệnh viện chắc chắn sẽ lọp thỏm giữa những dãy hành lang dài vô tận, những thang máy chạy lên xuống mà không biết sẽ tới đâu, những cánh phải cánh trái chỉ nối với nhau ở tầng 2,3 nào đó. Bệnh viện, những phức hợp cao ốc liên kết chằng chịt với nhau, qua rất nhiều lần chỉnh sửa, nâng cấp... càng làm tăng độ phức tạp của nó. Sẽ không hiếm bắt gặp những bệnh nhân - thân nhân hớt ha hớt hải giải thích với bác sĩ lý do họ đến trễ vì... lạc đường. Cũng sẽ không hiếm khi thấy một ai đó đứng giữa dường, quay qua quay lại... mà vẫn chưa biết phải đi dường nào... Bệnh nhân đi lạc: đó là chuyện của ai? Bệnh viện... phải làm gì đây? 

TỔNG KẾT HOẠT ĐỘNG CỦA BỆNH VIỆN: MỘT NĂM THÀNH CÔNG TỐT ĐẸP, THẬT KHÔNG?

Những ngày cuối năm âm lịch, không nhiều thì ít, trong tâm trí tôi cũng ùa về những kỉ niệm về những buổi tổng kết năm. Vui, thân tình, và đúng là những lần rất đáng nhớ. Năm nay lại không được "ăn tổng kết", tôi buộc miệng hỏi người ở nhà: có gì mới không? Dòng suy nghĩ đột nhiên chùng xuống và chuyển sang hướng khác: đang đi lên hay đang lạc hậu dần? ... Tôi không dám trả lời... nhưng thử hình dung xem chúng ta sẽ đánh giá sự tiến bộ - chất lượng của một khoa - bệnh viện... như thế nào? 

Đương nhiên là tôi sẽ phải đi tìm số liệu. Tôi dựa trên 4 nhóm tiêu chuẩn lớn: